Mapa czytania Brandona Sandersona

Od czego zacząć, w jakiej kolejności czytać uniwersum Cosmere i jak ułożone są tomy w każdej serii. Stan na wrzesień 2026.

Gdzie zacząć

Sanderson sam poleca kilka wejść, zależnie od tego, co lubisz. Każda z tych książek otwiera zamkniętą historię albo pierwszy tom serii.

Klasyczny start, polecany najczęściej

Z mgły zrodzony

Rewolucja przeciw tyranowi, skok w stylu heist i magia metali. Trylogia jest zamknięta.

Jeśli rzadko czytasz fantasy

Elantris

Jeden tom, debiut autora. Dobry test stylu bez zobowiązań.

Jeśli lubisz wielkie epopeje

Droga królów

Kręgosłup Cosmere. Tomy po 1000+ stron, więc to maraton.

Jeśli chcesz czegoś lekkiego

Warkocz ze Szmaragdowego Morza

Baśniowa, zabawna samodzielna powieść w stylu Narzeczonej dla księcia.

Jeśli masz jeden wieczór

Dusza cesarza

Nowela nagrodzona Hugo. Dzieje się w świecie Elantris, ale działa samodzielnie.

Jeśli wolisz science fiction

Skyward / Stalowe Serce

Młodzieżowe SF z pilotami myśliwców albo superbohaterowie, którzy są złoczyńcami. Poza Cosmere.

Twój postęp

Wszystko liczy się na bieżąco z tego, co odhaczasz niżej, łącznie z książkami w trakcie. Liczby stron są przybliżone, na podstawie typowych wydań.

Czytam teraz


    Dokładne czasy polskich nagrań z Audioteki (Archiwum Burzowego Światła, Zaginiony metal, Warkocz, Yumi, Słoneczny Mąż, Oszczędnego czarodzieja) i Storytela (reszta Z mgły zrodzonego, Mściciele, Do gwiazd, Wśród gwiazd, Cytoniczka, Alcatraz 1–5), a także angielskie nagrania Bastille i Songs of the Dead. Książki bez pełnego audiobooka w tych serwisach (m.in. Elantris, Rozjemca, Dusza cesarza, Legion) szacuję z liczby stron, ok. 24 strony na godzinę nagrania.

    Przenieś postęp między komputerami lub przeglądarkami

    Skopiuj kod w jednym miejscu i wklej go w drugim, np. między wersją online a plikiem na dysku. Wczytanie kodu zastępuje obecny postęp. Kod obejmuje też książki w trakcie i ustawienia tempa, działa w obu wersjach językowych.

    Zapowiedzi i premiery

    Najbliższe premiery, niedawne nowości i książki zapowiedziane bez daty. Odliczanie liczy się od dzisiejszej daty na Twoim urządzeniu. Daty dotyczą wydań anglojęzycznych; polskie tłumaczenia ukazują się zwykle później.

    Główna ścieżka Cosmere

    Proponowana kolejność całego uniwersum, zbliżona do kolejności wydań, z kilkoma przesunięciami, żeby nie łapać spoilerów. Mniejsze kropki to utwory opcjonalne. Kliknij kropkę, żeby oznaczyć książkę jako przeczytaną; postęp zapisuje się w tej przeglądarce.

      Mapa światów Cosmere

      Każda planeta jest tym większa, im więcej stron się na niej dzieje, i wypełnia się kolorem w miarę czytania. Kropkowane linie to trasy Hoida, który pojawia się niemal wszędzie.

      Oś czasu wydań

      Każda kropka to jedna pozycja, w roku premiery. Wypełnione są przeczytane; kropki też można klikać.

      Kropka z przerywaną ramką to zapowiedź bez daty premiery.

      Kolejność w poszczególnych seriach

      Jeśli czytasz serię po serii, trzymaj się tych łańcuchów. Ramki przerywane to utwory opcjonalne. Książki też możesz klikać, a zaznaczenia łączą się z główną ścieżką: to samo przeczytane raz, widać w obu miejscach.

      Z mgły zrodzony, Era 1

      Scadrial, trylogia zamknięta

      Opowiadanie Jedenasty metal to prequel, można je przeczytać w dowolnym momencie. Tajna historia uzupełnia Erę 1, ale zdradza jej zakończenie.

      Z mgły zrodzony, Era 2 (seria Waxa i Wayne'a)

      Scadrial 300 lat później, klimat westernu

      Era 3 jest w przygotowaniu. Humorystyczne Allomanta Jak i Czeluście Eltanii to opcjonalny dodatek do Ery 2.

      Archiwum Burzowego Światła

      Roshar, pierwszy łuk (tomy 1–5) zamknięty

      Obie nowele traktuj jak pełnoprawne tomy, bo ich wydarzenia wracają w głównej serii. Przed Słowami światłości przeczytaj Rozjemcę.

      Sel

      Świat Elantris, kontynuacje zapowiedziane

      Nalthis

      Powieść samodzielna, kontynuacja zapowiedziana

      Opowieści Hoida (Hoid's Travails)

      Samodzielne powieści opowiadane przez Hoida, bez numeracji

      Autor mówi, że można je czytać w dowolnej kolejności, dlatego nie ma tu strzałek.

      Pozostałe Cosmere

      Pojedyncze powieści, nowele i komiksy

      Skyward (Cytoverse)

      Młodzieżowe science fiction, poza Cosmere

      Nowele i Blightfall powstały we współpracy z Janci Patterson. Riftwake to nowa trylogia kontynuująca Skyward.

      Mściciele (The Reckoners)

      Legion

      Po polsku wszystkie trzy nowele wyszły razem jako Legion.

      Alcatraz kontra Bibliotekarze

      Humorystyczna seria dla młodszych czytelników

      Samodzielne i inne

      Sanderson dokończył też Koło czasu Roberta Jordana (tomy 12–14), ale te książki czyta się tylko po jedenastu wcześniejszych tomach Jordana.

      Zasady, których warto pilnować